Pesten op de werkvloer

Pesten op de werkvloer is een groot probleem, dat kan leiden tot ernstige psychische en lichamelijke klachten en zorgt voor een groot aantal extra verzuimdagen. Welke verplichtingen rusten er op de werkgever om pestgedrag tegen te gaan?

Dat pesten op het werk een groot probleem is, blijkt wel uit een recent onderzoek van TNO (2014). Een kwart van de werknemers is ooit wel eens gepest door collega’s of leidinggevenden. In 2014 was een half miljoen werknemers het slachtoffer van pesterijen, waarvan 80.000 structureel.  Pesten op de werkvloer leidt tot zo’n vier miljoen extra verzuimdagen per jaar en levert werkgevers een kostenpost op van € 900 miljoen. Hieronder zal nader worden ingegaan op de wet- en regelgeving over pesten op de werkvloer en wat een werkgever er tegen kan doen.

Psychosociale arbeidsbelasting
Een werkgever moet op grond van artikel 3 lid 2 van de Arbowet een beleid voeren dat gericht is op het voorkomen of beperken van psychosociale arbeidsbelasting.
Pesten is een voorbeeld van psychosociale arbeidsbelasting (artikel 1 lid 3 onderdeel e Arbowet). Onder pesten wordt in de Arbowet verstaan (zo volgt uit de Memorie van Toelichting bij de Arbowet): alle vormen van intimiderend gedrag met een structureel karakter, van een of meerdere werknemers (bijvoorbeeld collega’s, maar ook leidinggevenden) gericht tegen een werknemer (of een groep van werknemers) die zich niet kan of kunnen verdedigen tegen dit gedrag.

Vaak is het doel van de pester om iemand opzettelijk te kwetsen en te vernederen.

Voorbeelden van pestgedrag zijn:

  • grapjes maken ten koste van een ander
  • vervelende opmerkingen maken
  • beledigen of schelden
  • openlijk terechtwijzen
  • negeren of sociaal isoleren
  • gebaren maken
  • roddelen
  • kritiek uiten op iemands persoonlijke leven
  • beschadigen van eigendommen

Een belangrijk element van pesten (op het werk) is de herhaling van die gedraging in de tijd. Het gaat bij pesten dus niet om een eenmalige gedraging, maar aanhoudend gedrag.

Gevolgen
Pesten belemmert het functioneren van werknemers. Klachten hoeven niet alleen geestelijk te zijn (bijvoorbeeld een grotere kans op het ontwikkelen van een depressie of een Post Traumatisch Stress Syndroom, PTSS), maar zijn vaak ook lichamelijk, bijvoorbeeld psychosomatische klachten als hoofdpijn, maag- en darmklachten, hardkloppingen, verhoogde bloeddruk en slaapproblemen. Als het pesten aanhoudt, kunnen deze klachten zelfs chronisch worden.

Verplichtingen werkgever
Werkgevers zijn op grond van artikel 2.15 van het Arbobesluit verplicht om de risico’s die voortkomen uit psychosociale arbeidsbelasting in kaart te brengen in de risico-inventarisatie en -evaluatie. Daarnaast moeten in het Plan van Aanpak maatregelen worden opgenomen ter voorkoming van pesten. Het personeel moet vervolgens worden voorgelicht over de risico’s en de maatregelen die het bedrijf heeft getroffen.

Een ander artikel uit de Arbowet dat betrekking heeft op bescherming tegen pesten is art. 8 van de Arbowet. Op grond van dit artikel heeft de werkgever een informatieverplichting tegenover zijn werknemers. Hij moet zijn werknemers informeren over de te verrichten werkzaamheden en de daaraan verbonden risico’s en hij dient zorg te dragen voor adequaat onderricht met betrekking tot de arbeidsomstandigheden (dat kan bijvoorbeeld door het opstellen van protocollen tegen pestgedrag en het communiceren hiervan naar de werknemers).

Op grond van artikel 7:658 BW heeft de werkgever daarnaast een zorgplicht voor de veiligheid van de werkomgeving (waaronder dus ook een werkomgeving vrij van pesten valt). Voor de schade die een werknemer lijdt door pesten, kan de werkgever aansprakelijk zijn als vast komt te staan dat hij zijn zorgplicht ten opzichte van een werknemer niet is nagekomen. De werknemer zou dan een schadevergoeding van de werkgever kunnen eisen.

Als een werknemer gepest wordt op grond van zijn godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, nationaliteit, hetero- of homoseksuele gerichtheid of burgerlijke staat, dan wordt hij ook beschermd door de Wet Gelijke Behandeling. Werknemers kunnen als dat het geval is ook een klacht indienen bij het College voor de Rechten van de Mens.

Mogelijke maatregelen tegen pesten
Werkgevers kunnen om pesten tegen te gaan verschillende maatregelen nemen. Het is bijvoorbeeld belangrijk duidelijk te communiceren aan werknemers dat pestgedrag niet geaccepteerd wordt. Daarbij is een helder beleid van belang waarin ook duidelijk sancties (schorsing, officiële waarschuwing) staan op overtreding. Daarnaast kan een vertrouwenspersoon worden aangesteld en een klachtencommissie in. Bij de klachtencommissie kunnen werknemers terecht met hun klachten over pestgedrag, waarbij pestgedrag in een vroeg stadium worden gesignaleerd, zodat het ook sneller een halt kan worden toegeroepen.

Joost Knaap is advocaat bij Cleerdin & Hamer Advocaten.
Contact: knaap@cleerdin-hamer.nl

Share
Dit bericht is geplaatst in Nieuws. Bookmark de permalink.